Η Κοινωνική Οικονομία ένα ακόμη εργαλείο ανάπτυξης των τοπικών κοινωνιών

Η κοινωνική οικονομία τα τελευταία χρόνια παρά τα πολλά ερωτηματικά που τη συνοδεύουν αναδεικνύεται σαν το μοναδικό πρωταγωνιστή στο χώρο ανάμεσα στο Δημόσιο και το Ιδιωτικό. Εκεί ακριβώς που βρίσκεται και το πεδίο δράσης της Κοινωνίας των Πολιτών. Οι υψηλοί ρυθμοί ανάπτυξης, η τεχνολογική επανάσταση, οι παγκοσμιοποίηση και η εξωστρέφεια των αγορών, όχι μόνο δεν κατάφεραν να επιλύσουν τα ζωτικά προβλήματα της ύπαρξης μας, αλλά δημιούργησαν και άλλα με αποτέλεσμα να οδηγήσουν πολλούς συμπολίτες μας τόσο στις αναπτυγμένες χώρες όσο και στις αναπτυσσόμενες στο περιθώριο της κοινωνικής, πολιτιστικής και οικονομικής ζωής.

Η οικονομική κρίση, την οποία σήμερα όλοι υφιστάμεθα, αλλά και πριν από αυτή, το έλλειμμα κοινωνικής συνοχής είχε κάνει αισθητή τη παρουσία του. Το μεγάλο κενό που δημιουργείται ανάμεσα στην Αγορά- Ιδιωτικό τομέα «Πρώτος Τομέας της Οικονομίας και στο Δημόσιο «Δεύτερος Τομέας» καλείται και πρέπει από τη φύση της να το καλύψει η Κοινωνία των Πολιτών με τη δημιουργία ενός Τρίτου Τομέα. Ο Τρίτος αυτός τομέας έχει ήδη εμφανιστεί υπό τη μορφή αστικών ή αγροτικών συνεταιρισμών, διαφόρων Ιδρυμάτων, πολιτιστικών, περιβαλλοντικών ή φιλοζωικών συλλόγων και ηθικών ή πράσινων τραπεζών ή και μικροπιστωτικών φορέων. Τα κύρια χαρακτηριστικά των επιχειρήσεων αυτών είναι ο εθελοντισμός , η αλληλεγγύη και η άμεση δημοκρατία.

Καθώς πλησιάζουν οι δημοτικές και περιφερειακές εκλογές και θα έπρεπε οι υποψήφιοι δημοτικοί άρχοντες να έχουν στην ατζέντα τους και τη Κοινωνική Οικονομία, δυστυχώς διαπιστώνουμε τη συστηματική απουσία της. Άγνοια ή κάτι άλλο; Αδιαφορία ή πελατειακά σχέσεις; Έλλειψη βούλησης ή σκοτεινά οικονομικά συμφέροντα; Εν τέλει Οικονομία ή Παραοικονομία;

Ο Τρίτος Τομέας, ή αλλιώς πως, «Κοινωνική Οικονομία» προσπαθεί να εντάξει στην αγορά εργασίας τις ευπαθείς κοινωνικές ομάδες που τώρα βρίσκονται στα όρια της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού. Αλλά και στη στήριξη δραστηριοτήτων που διευρύνουν ην έννοια του κοινού καλού όπως η στήριξη περιβαλλοντικών δραστηριοτήτων. Δημιουργεί νέες θέσεις εργασίας ώστε να αξιοποιηθούν τα άτομα που ο πρώτος τομέας τα θεωρεί μη παραγωγικά ή μη ικανά για εργασία. Ο Τρίτος τομέας στηρίζεται πρωτευόντως στο Κοινωνικό κεφάλαιο και δευτερευόντως στο Οικονομικό. Το κοινωνικό κεφάλαιο εκπροσωπείται κύρια, προφυλάσσεται και αναδεικνύεται από τους φορείς της Κ.τ.Π. τις ΜΚΟ και τις εθελοντικές οργανώσεις. Το κοινωνικό κεφάλαιο επενδύει στον άνθρωπο, την κοινωνία και το περιβάλλον. Το κοινωνικό κεφάλαιο διέπεται από αξίες και άυλες έννοιες που καθοδηγούν το οικονομικό κεφάλαιο με σκοπό τη δημιουργία κοινωνικού οφέλους. Κάτω από το πρίσμα αυτό η Κοινωνική Οικονομία αποτελεί την έκφραση, την οργάνωση και τη δραστηριοποίηση της Κ.τ.Π στο οικονομικό πεδίο.

Εκτός από το οικονομικό εισόδημα υπάρχει και το κοινωνικό που δυστυχώς σπάνια το αποτιμάμε και σπανιότερα το αναγνωρίζουμε. Όλα είναι θέμα διαφοράς προτεραιοτήτων και αξιών. Αλλά ποιός καθορίζει αυτές;

Έννοιες όπως κοινωνική φροντίδα, αναψυχή, κοινωνικός αποκλεισμός, ευπαθείς κοινωνικές ομάδες, προάσπιση ανθρωπίνων και πολιτικών δικαιωμάτων, συμμετοχική δημοκρατία, ξένες για το πρώτο τομέα της οικονομίας και σχετικά άγνωστες ως φοβικές στο κράτος πρόνοιας αποτελούν το κύριο χώρο ανάπτυξης του τρίτου τομέα αφού οι έννοιες αυτές ταυτίζονται με τις ανάγκες της κοινωνίας και είναι ξένες στο κυρίαρχο οικονομικό μοντέλο. Οικονομικό μοντέλο που ο τρίτος τομέας δεν έρχεται να γκρεμίσει όπως πολλοί θεωρητικοί της «επανάστασης» θα επιθυμούσαν, αλλά έρχεται να διορθώσει, να συμπληρώσει και να βελτιώσει.

Η ευρύτητα και η ασάφεια βέβαια που υφίστανται σχετικά με την έννοια της κοινωνικής οικονομίας γεννά και τα ερωτηματικά, που δεν ξέρω πόσοι από μας είναι έτοιμοι να τα απαντήσουν. Αλλά θα πρέπει να τα απαντήσουμε και μάλιστα γρήγορα και με σαφή τρόπο για να αποδείξουμε το αυτονόητο. Ότι ο άνθρωπος προηγείται του χρήματος. Το χρήμα δεν είναι τίποτε άλλο παρά ένα μέσο για την εξυπηρέτηση του ανθρώπου. Η Κοινωνική Οικονομία αποτελεί μια κοινωνικά προσανατολισμένη λογική της επιχειρηματικότητας.

Η Κοινωνική Οικονομία αποτελεί από μόνη της μια σημαντική καινοτομία και οι επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στο χώρο αυτό αποτελούν φορείς καινοτομίας. Ταυτόχρονα οι επιχειρηματικές μέθοδοι που χρησιμοποιούνται στο τρίτο τομέα στηρίζονται και αυτές στη καινοτομία. Εφαρμόζουν καινοτόμες μορφές οργάνωσης της εργασίας, π.χ. για να μπορούν να εργαστούν άτομα με αναπηρίες. Ο Εθελοντισμός αποτελεί πλέον από μόνος του μέρος του κοινωνικού κεφαλαίου, αφού πλέον πέρασε από τη διάσταση της κοινωνικής αλληλεγγύης στη διάσταση της ανταποδοτικότητας. Στα πλαίσια αυτά η Κοινωνική Οικονομία χρειάζεται τον εθελοντισμό για να μπορέσει να αναπτυχθεί και σε τομείς όπως ο πολιτισμός, το περιβάλλον και η κοινωνική φροντίδα.

Οι επιχειρήσεις κοινωνικής οικονομίας ή υπό μία άλλη έννοια επιχειρήσεις της αλληλεγγύης, βασιζόμενες στην καινοτομία, επεκτάθηκαν σε νέα πεδία δραστηριοτήτων όπως σε υπηρεσίες γειτνίασης, αναδόμησης προβληματικών συνοικιών, βοήθειας ηλικιωμένων ατόμων και των ατόμων με ειδικές ανάγκες, επαγγελματικής ενσωμάτωσης ατόμων χαμηλού μορφωτικού επιπέδου καθώς και στο εμπόριο, την ηθική και αλληλέγγυα χρηματοδότηση, την περιβαλλοντική διαχείριση αποβλήτων κ.α. Η βασική δύναμη αυτού του είδους επιχειρηματικών σχημάτων είναι η αλληλοϋποστήριξη τους και η αλληλεγγύη των μελών τους. Βέβαια η Κοινωνική Οικονομία δεν πρέπει να θεωρείται απλά ως ένα ακόμη μέσο για την εξασφάλιση θέσεων εργασίας και μάλιστα πολλές φορές με παχυλές αμοιβές, αλλά κύρια ως ένα μέσο για τη κάλυψη των αναγκών για κοινωνικές υπηρεσίες. Πολλές φορές έχουμε δείγματα καταστρατήγησης του θεσμού των αστικών μη κερδοσκοπικών εταιριών αφού σαν κοινωνική προσφορά κάποιοι θεωρούν την επαγγελματική εξασφάλιση των στελεχών τους.

Η Κοινωνική Οικονομία περιλαμβάνεται στην ευρύτερη έννοια της πράσινης οικονομίας. Οι κοινωνικές επιχειρήσεις έχουν τη σοβαρότερη συμβολή στην πράσινη ανάπτυξη, αφού αντιπροσωπεύουν το κοινωνικό κεφάλαιο. Το κατά πόσον αυτό είναι διαθέσιμο δεν εξαρτάται μόνο από το όποιο κράτος ή και τους τεχνοκράτες της ιδιωτικής Οικονομίας, αλλά και από την ίδια τη Κοινωνία των Πολιτών. Στη χώρα μας τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι φορείς της Κοινωνικής Οικονομίας έχουν κυρίως νομοθετικό και χρηματοοικονομικό χαρακτήρα.

Στο τομεακό επιχειρησιακό πρόγραμμα «Ανάπτυξη του Ανθρώπινου Δυναμικού» στα πλαίσια του ΕΣΠΑ (2007-2013) έχουν ενταχθεί αρκετά εργαλεία που θα βοηθήσουν τις επιχειρήσεις της κοινωνικής οικονομίας αφού το πρόγραμμα περιλαμβάνει την ενίσχυση της προσαρμοστικότητας του ανθρώπινου δυναμικού και των επιχειρήσεων. Ποιό συγκεκριμένα το πρόγραμμα μπορεί να καλύψει :

¨ Την διευκόλυνση της πρόσβασης στην απασχόληση.

¨ Την εδραίωση της μεταρρύθμισης στον τομέα της Ψυχικής Υγείας, την ανάπτυξη της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας και προάσπιση της Δημόσιας Υγείας του πληθυσμού.

¨ Την ενίσχυση της απασχόλησης των γυναικών των νέων, των εργαζόμενων μεγαλύτερης ηλικίας και των ευάλωτων ομάδων.

¨ Την προώθηση της ισότιμης πρόσβασης στην αγορά εργασίας, καθώς και τη μείωση του κοινωνικού αποκλεισμού και ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής.

Ένας δεύτερος χρηματοδοτικός μηχανισμός στα πλαίσια του ΕΣΠΑ που ενδιαφέρει τις κοινωνικές επιχειρήσεις είναι και το επιχειρησιακό πρόγραμμα «Ανταγωνιστικότητα και Επιχειρηματικότητα 2007-2013»

Στα πλαίσια αυτά μορφές κοινωνικών επιχειρήσεων θα μπορούσαν να συνδράμουν αποφασιστικά στο έργο των δήμων, προσφέροντας σε αυτούς όλα τα οφέλη που προκύπτουν από τη δραστηριότητα τους όπως έχει προαναφερθεί.

Αναφέρω επιγραμματικά κάποιες ιδέες που θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν στα πλαίσια ενός ευρύτερου κοινωνικού διαλόγου των τοπικών κοινωνιών με την αξιολόγηση βέβαια της βιωσιμότητας τους με όρους τόσο κοινωνικού όσο και οικονομικού μάνατζμεντ.

¨ από την εκμετάλλευση κάποιου ή κάποιων αναψυκτηρίων στο χώρο των πάρκων.

¨ Από εκδηλώσεις Πολιτισμού όπως διενέργεια πολιτιστικών εκδηλώσεων, πώληση βιβλίων, τη λειτουργία θερινού κινηματογράφου κλπ.

¨ Από παρεχόμενες οργανωμένες αθλητικές δραστηριότητες.

¨ Από τη καλλιέργεια σε επιλεγμένους χώρους και εμπορία βιολογικών προϊόντων.

¨ Από τη λειτουργία και εκμετάλλευση διάφορων θεματικών χώρων.(π.χ. παροχή εκπαίδευσης σε θεματικά πεδία)

¨ Από την εκμετάλλευση δραστηριοτήτων που δεν παρέχονται συχνά από επιχειρήσεις του πρώτου και δεύτερου τομέα (π.χ. χώρου για παιχνίδια κατοικίδιων ζώων, εμπορία προϊόντων για την ατομική υγιεινή των ζώων)

¨ Από τη διαχείριση των απορριμμάτων, των λοιπών αποβλήτων και παραπροϊόντων των πάρκων και των βουνών της περιοχής.

¨ Εκμετάλλευση της παραγωγής εναλλακτικών μορφών ενέργειας (π.χ. φωτοβολταϊκά)

¨ Ή την δημιουργία κοινωνικών επιχειρήσεων ευρύτερου βεληνεκούς που μέρος των καθαρών κερδών τους θα κατευθύνονται για να καλύψουν κοινωνικές ανάγκες των Δήμων. (π.χ ηθική τράπεζα, φορέας πιστοποίησης προϊόντων υπηρεσιών και προσώπων.)

Οι νέοι Δήμοι που προέκυψαν από το Καλλικράτη μπορούν να χρησιμοποιήσουν τις επιχειρήσεις της Κοινωνικής Οικονομίας προς όφελος του κοινωνικού συνόλου. Θέλουν όμως;

Η ελπίδα πεθαίνει τελευταία

Προσπάθησα με τη σιωπή μου το τελευταίο καιρό πάνω στα τρέχοντα ζητήματα της επικαιρότητας, να αμβλύνω λίγο τις μελαγχολικές τάσεις που διαπίστωσα ότι κατέχουν τη μεγάλη πλειοψηφία των πολιτών αυτής της χώρας, αλλά δυστυχώς δεν τα κατάφερα. Όχι βέβαια ότι φταίνε μόνο οι πολίτες για αυτό, αλλά οι κρατούντες παλαιοί και νεώτεροι φέρουν το μεγαλύτερο μέρος της ευθύνης για τη κατάντια της Οικονομίας μας. Μπαίνω και εγώ λοιπόν στο λούκι της μεμψιμοιρίας και της αναζήτησης ευθυνών, αφού τώρα τελευταία αποτελεί το αγαπημένο χόμπι όλων των νεοελλήνων.

Δυστυχώς όλα τα προβλήματα στην Ελληνική κοινωνία ξεκινούν από την εδώ και χρόνια στρεβλή ανάπτυξη του καπιταλισμού στη χώρα μας. Από τη δαιμονοποίηση της επιχειρηματικότητας ελέω «αριστεράς», μέχρι το πελατειακό δικομματικό σύστημα που δημιουργούσε «επιχειρηματίες» χάριν ρουσφετιού. Είτε αυτό είναι το κράτος- επιχειρηματίας, είτε ιδιώτης- επιχειρηματίας. Ο θεός να τους κάνει και τους δυο επιχειρηματίες !!!

Στη λογική των πελατειακών σχέσεων δυστυχώς προσχώρησαν και πολυεθνικές εταιρίες που δραστηριοποιούνται στη χώρα μας, αφού η περιρρέουσα κατάσταση θα τις ανάγκαζε να βγουν από το παιχνίδι. Άρα για ποια επιχειρηματικότητα μιλάμε; Για ποιους εργοδότες; Για ποια ανάπτυξη; Ποιος θα τη καρπωθεί; Δυστυχώς φίλοι μου, αν δεν αλλάξει δραματικά το κοινωνικό και πολιτικό περιβάλλον δεν βλέπω φως.

Όσο οι πολιτικοί μετράν τα πάντα με γνώμονα το πολιτικό συμφέρον, δεν βλέπω ελπίδα. Όσο προσπαθούν με επικοινωνιακά τερτίπια να μας παρουσιάσουν το μαύρο άσπρο, ακόμη και τώρα που βρισκόμαστε στα όρια της πτώχευσης και τα σκληρά μέτρα τα βιώνουμε πλέον, σημαίνει ότι δεν έχουν δυστυχώς διδαχθεί από το παρελθόν. Όσο ο λεγόμενος τρίτος τομέας «κοινωνία των πολιτών» έχει εγκλωβισθεί ή αυτοεγκλωβισθεί, πάρτε το όπως θέλετε, ο υπάρχων πρώτος και δεύτερος τομέας (κράτος και ιδιώτες) με τη στρεβλή τους ανάπτυξη δεν μπορούν να δώσουν λύσεις στο πρόβλημα. Το μέλλον φαντάζει στη καλύτερη περίπτωση αόρατο.

Από ότι θα διαπιστώσετε είμαι απαισιόδοξος. Και το δυστύχημα είναι ότι δεν βλέπω και φως. Δυστυχώς κουράστηκα να αγωνίζομαι και να εκχωρώ τις αξίες μου και την ηθική μου σε κάποιους που αυτοαποκαλούνται αντιπρόσωποι μου. Και δυστυχώς κι εγώ όπως κι εσείς τους ανεχόμαστε Τα δύο κορίτσια μου όμως, όπως και τα δικά σας παιδιά στο κοντινό ή στο μακρινό μέλλον, που ετοιμάζονται να μπουν στην αγορά εργασίας, τι φταίνε;

Υ.Γ.1 Υπάρχουν και κάποιοι που ασχολούνται και με τις επικείμενες δημοτικές εκλογές. Και τι πρωτοτυπία !!! Θέλουν να μας σώσουν και αυτοί.

Υ.Γ.2 Η ελπίδα πεθαίνει τελευταία

Από τον αυταρχισμό ως τη φρίκη…… (Η συνέχεια)

Ζούμε σε μια αυταρχική κοινωνία. Αυταρχική η σελίδα, αυταρχικά τα υποσέλιδα δεξιά και αριστερά, αυταρχικό το περιθώριο. Ο αυταρχισμός γεννά φρίκη και η φρίκη θλίψη για κάποια αθώα θύματα. Ο αυταρχισμός γεννά εξουσία και η εξουσία καταδυναστεύει. Η εξουσία γεννά βία και η βία δυστυχώς θύματα.

Δεν φταίω εγώ, φταίνε όλοι οι άλλοι εκτός από μένα. Η μόνιμη σκέψη κάθε πολίτη, κάθε ομάδας πολιτών, κάθε συντεχνίας, κάθε κοινωνικής συμμαχίας. Εγώ είμαι ο καλός και ο κάθε άλλος είναι κακός και άσχημος. Εμείς είμαστε οι σωτήρες σας και αγωνιζόμαστε για τα δίκαια σας, οι άλλοι θα σας οδηγήσουν στα τάρταρα. Άσχετο βέβαια αν το δίκαιο καθορίζεται αυθαίρετα και επιβάλλεται δικτατορικά.

Η εύγλωττη σιωπή της πλειοψηφίας όταν δεν αγνοείται, ερμηνεύεται κατά το δοκούν από τους κάθε λογής σωτήρες. Ερμηνεία που έχει να κάνει με τα συμφέροντα του κάθε λογής αυτόκλητου σωτήρα, που δρα είτε στη λεγόμενη συντεταγμένη κοινωνία είτε στο περιθώριο. Πολιτικοί, επιχειρηματίες, δημοσιογράφοι και αναρχικοί θέλουν όλοι να με σώσουν.

Βαρέθηκα να ακούω τις υποδείξεις σας μεγαλόσχημοι κύριοι. Δεν θέλω να με σώσετε. Δεν αναγνωρίζω σε κανένα το δικαίωμα να υποκαθιστά το θυμικό και τη φαντασία μου. Δεν σας όρισα και ούτε θέλω να σας καταστήσω αντιπροσώπους μου. Μην με ενοχλείτε με τον εγωισμό και τον αυταρχισμό σας. Χαθείτε από μπροστά μου δολοφόνοι των ψυχών και των ζωών μας.

Ας ελπίσουμε ότι αύριο δεν ξημερώνει απλώς μια άλλη μέρα, αλλά ξημερώνει η άλλη μέρα. Προς το παρόν, μέχρι να ξημερώσει ας ανάψουμε τρία κεράκια, το ένα διπλό, στη μνήμη αυτών των κάποιων με ονοματεπώνυμο από τα βιολογικά θύματα του αυταρχισμού. Για τα άλλα θύματα του ψυχολογικού και κοινωνικού καταναγκασμού ας ευχηθούμε η άλλη μέρα να ξημερώσει γρήγορα.

Από τον αυταρχισμό ως τη φρίκη...

Εξοικονόμηση Ενέργειας στην Ελλάδα, μια πονεμένη ιστορία….

Eίναι γνωστό ότι το κύκλωμα της παραγωγής κατασκευαστικών έργων στη πατρίδα μας παρουσιάζει εγγενείς αδυναμίες. Αδυναμίες που δυστυχώς τις βιώνει όχι μόνο ο καταναλωτής-πολίτης, αλλά και οι φορείς-συντελεστές των κατασκευών. Σε αυτό το περιβάλλον (νομοθετικό και κοινωνικό), που η σχέση του με τη τυποποίηση είναι σχέση άγνοιας και μίσους, τη στιγμή που δεν έχουν αφομοιωθεί βασικές αρχές λειτουργίας, διαχείρισης και διαφάνειας οι καινοτομικές προσεγγίσεις φαντάζουν σαν κάτι το εξωπραγματικό. Αυτό συμβαίνει και με το Commissioning ή άλλως πως αποκαλούμενο στα Ελληνικά «Λειτουργική παραλαβή συστημάτων». Η Ελληνική αυτή απόδοση όπως θα καταδειχθεί στη συνέχεια, δεν αποδίδει τη πραγματική έννοια του όρου, αφού το commissioning είναι κάτι παραπάνω από απλοί έλεγχοι και δοκιμές, αφού περιλαμβάνει και διαδικασίες διασφάλισης. Ο βασικός στόχος του commissioning είναι η ενεργειακά και κοινωνικά αποδοτική λειτουργία του κτιρίου που κατασκευάζεται.

To Commissioning παρέχει τεκμηριωμένη επιβεβαίωση ότι τα συστήματα μιας εγκατάστασης λειτουργούν σύμφωνα με τα κριτήρια που προβλέπονται στη σύμβαση, ώστε να ικανοποιηθούν οι επιχειρησιακές ανάγκες του ιδιοκτήτη. Ποιος είναι όμως αυτός που εκπονεί και με βάση ποιες επιχειρησιακές ανάγκες τα συμβατικά έγγραφα;

Retrocommissioning (commissioning σε υφιστάμενα κτίρια) είναι μια συστηματική διαδικασία για την διερεύνηση, την ανάλυση και τη βελτιστοποίηση της απόδοσης των υπαρχόντων συστημάτων του κτιρίου, με τη βελτίωση των συστημάτων λειτουργίας και συντήρησης, ώστε να διασφαλιστεί η σωστότερη απόδοση τους διαχρονικά.

Το Commissioning ξεπερνά τα όρια μιας απλής συμβατικής κατασκευής σαν αυτή που ξέρουμε αυτή τη στιγμή στη πατρίδα μας, αφού αποτελεί μια διεργασία που ενώνει τους ιδιοκτήτες, τους μελετητές, τους κατασκευαστές, τους επιβλέποντες και τους λειτουργούς των έργων. Το έργο κάτω από τον φακό του commissioning είναι μια πολυσύνθετη δυναμική δημιουργία που επικεντρώνεται στη συνεργασία όλων των συντελεστών της παραγωγής με βάση στοιχεία που αλληλοεπηρεάζονται και αλληλοσυμπληρώνονται.

Η διεργασία του Commissioning περιλαμβάνει όλες τις διαδικασίες που ξεκινούν από τη μελέτη σκοπιμότητας, συνεχίζουν με τη μελέτη του έργου ,τη κατασκευή και καταλήγουν στη συντήρηση και τη λειτουργία με μοναδικό σκοπό την ενεργειακά και κοινωνικά αποδοτική λειτουργία του κτιρίου :

• Στη φάση των μελετών σκοπιμότητας καθορίζονται οι στόχοι και ο σκοπός
• Κατά τη διάρκεια της φάσης σχεδιασμού, το Commissioning ξεκινά με την επιλογή ενός κατάλληλου προσώπου ή φορέα, ο οποίος θα βοηθήσει ώστε να διασφαλισθεί ότι τα συμβατικά έγγραφα αντανακλούν τις προθέσεις του μελετητή και του ιδιοκτήτη.
• Ακολούθως, ο μελετητής ενσωματώνει τις απαιτήσεις του Commissioning στις προδιαγραφές της μελέτης.
• Κατά τη διάρκεια της κατασκευής, ο αρμόδιος για το commissioning είναι υπεύθυνος για τον έλεγχο του κτιρίου.
• Όταν το έργο βαίνει προς την ολοκλήρωση, ο αρμόδιος για το commissioning και οι εργολάβοι πραγματοποιούν αυστηρούς ελέγχους απόδοσης.
• Στο τέλος της διαδικασίας commissioning, οι φορείς λειτουργίας του κτιρίου εκπαιδεύονται ως προς την ορθή λειτουργία και συντήρηση του κτιρίου.
• Ποιος όμως συντονίζει όλες αυτές τις λειτουργίες και θεωρείται αρμόδιος για το commissioning τη στιγμή που οι συντελεστές της παραγωγής σύμφωνα με τα ισχύοντα στην Ελλάδα συμμετέχουν μόνο σε ορισμένες από τις φάσεις της όλης διαδικασίας;
  
  Το κύκλωμα του Commissioning
  
  

To commissioning εξασφαλίζει ότι τα χρήματα που δαπανήθηκαν για τους ελέγχους, αισθητήρες και εξοπλισμό θα αποσβεσθούν με την πάροδο του χρόνου μέσω της ενεργειακά αποδοτικής λειτουργίας του κτιρίου. Commissioning a new building typically costs about 30 to 90 cents per square foot.Το κόστος του Commissioning αντισταθμίζεται από το μειωμένο ενεργειακό κόστος, τη βελτίωση των επιδόσεων στους χώρους εργασία με τη δημιουργία συνθηκών άνεσης και βελτίωσης της παραγωγικότητας λόγω υψηλότερης ποιότητας περιβάλλοντος, μειωμένο κίνδυνο από απειλές και επαγγελματικές ζημιές , μείωση του κόστους "rework" και διόρθωσης ελαττωμάτων και χαμηλότερο εν τέλει κόστος συντήρησης και λειτουργίας. On average, the simple payback for building commissioning is about three to four years. Κατά μέσο όρο για τις ΗΠΑ τουλάχιστον, η απόσβεση του κόστους Commissioning είναι περίπου τρία με τέσσερα χρόνια.

Για τον κατασκευαστή η εφαρμογή ενός σωστού συστήματος commissioning εξασφαλίζει τη σωστή διαχείριση των παραγγελιών του με την ελαχιστοποίηση του κόστους αλλαγών ή λαθών σε αυτές, τη μείωση των καθυστερήσεων στη κατασκευή. Για τη Κοινωνία:
Εξοικονόμηση Ενέργειας ► Προστασία Περιβάλλοντος ► Ποιότητα ζωής

Η όλη διαδικασία σαφώς καινοτομική στηρίζεται στην εξοικονόμηση Ενέργειας, που τόσο την έχουμε ανάγκη πλέον για να προστατέψουμε το περιβάλλον και για την αναβάθμιση της ποιότητας ζωής μας. Δυστυχώς στη πατρίδα μας απουσιάζει παντελώς η κουλτούρα της ποιότητας, αφού η ποιότητα έχει ταυτισθεί με μια αναγκαστική πιστοποίηση ενός κάποιου ιδεατού συστήματος διαχείρισης με διαδικασίες copy-paste.

Όσο και αν πρέπει να δυσαρεστήσω κάποιους το commissioning για μένα θα πρέπει να αποτελεί τμήμα του προγράμματος Ποιότητας του έργου, παντρεμένο με το Σχέδιο Ελέγχων και Δοκιμών, που δυστυχώς όμως δεν προβλέπεται στα έργα, αφού οι ΔΙΠΑΔ/οικ/611/24-7-2001 (ΦΕΚ 1013/Β/02.08.01) για τις κατασκευές και ΔΙΠΑΔ/οικ/501/01.07.2003 (ΦΕΚ 928/Β'/04.07.2003) για τις μελέτες το αγνοούν. Θα συμφωνήσω όμως με όσους διαφωνούντες υποστηρίξουν ότι το commissioning ξεπερνά τα όρια ενός απλού συστήματος ποιότητας κατά ISO 9001:2008 και προσεγγίζει τις αρχές της Ολικής Ποιότητας, αφού συστατικά του αποτελούν η Κοινωνική Ευθύνη και η επιχειρηματική Ηθική. Το βλέπω περισσότερο σαν συστατικό ενός μοντέλου Επιχειρηματικής Αριστείας , όπως πχ το EFQM που αφορά όμως κύρια τον ιδιοκτήτη και το χρήστη , οι οποίοι και πρέπει να βάζουν τους κανόνες.

Το Commissioning είναι μια διεργασία Διασφάλισης Ποιότητας στο στάδιο του Σχεδιασμού του που αυξάνει τη πιθανότητα ότι ένα νέο κτίριο θα πληροί τις προσδοκίες του πελάτη. Το Commissioning είναι μια τακτική πρόληψης. (Quality assurance)

Δοκιμές για την επαλήθευση των συστημάτων πρέπει να περιλαμβάνονται στο Σχέδιο Ελέγχων και Δοκιμών .Οι Δοκιμές πρέπει να διενεργούνται όχι μόνο σε κανονικές καταστάσεις λειτουργίας, αλλά και υπό όλες τις δυνατές συνθήκες και αλληλουχίες λειτουργίας, με προσομοιωμένες συνθήκες στην πραγματική ζωή, όσο το δυνατόν περισσότερο. Παράλληλα απαιτείται ο καθορισμός των κριτηρίων αποδοχής με βάση τα πρότυπα, τους κανονισμούς και τις ιδιαίτερες απαιτήσεις του ιδιοκτήτη και την ενδεχόμενη πιστοποίηση των συστημάτων.

Το Commissioning πρέπει να αναπτυχθεί μέσα από τα Προγράμματα Ποιότητας των Έργων λαμβάνοντας υπόψιν το σχεδιασθέντα χρονικό προγραμματισμό, τις διαδικασίες Υγιεινής και Ασφάλειας και τη διαχείριση της Σύμβασης. Είναι λάθος όμως να περιορίζεται στα λειτουργικά συστήματα του κτιρίου αποκλειστικά, αφού μια πληθώρα στατικών και αρχιτεκτονικών εργασιών έχουν άμεση σχέση με την αποδοτική λειτουργία των κτιρίων.

Commissioning management diagram

Ένα παιχνίδι ερωτήσεων με προφανείς απαντήσεις

• Παρέχεται στην Ελλάδα έστω μια βασική εκπαίδευση για θέματα commissioning σε Πολυτεχνεία και ΤΕΙ;
• Καλλιεργείται στις ίδιες Σχολές η κουλτούρα της Ποιότητας;
• Τι συμβαίνει στην Ελλάδα σχετικά με τη πιστοποίηση προσώπων και φορέων που ασχολούνται με το commissioning;
• Υπάρχουν Ανεξάρτητοι Οργανισμοί πιστοποίησης commissioning (agents);
• Γίνεται αξιολόγηση των εταιριών που παρέχουν συμβουλευτικές υπηρεσίες σε θέματα Commissioning management;
• Ποιοι είναι οι παράγοντες που διαμορφώνουν το κόστος του Commissioning στη χώρα μας; Έχει αξιολογηθεί και μετρηθεί έστω και θεωρητικά; Ποιος θα επωμισθεί το κόστος; Είναι έτοιμη να δεχθεί η χώρα μας το κόστος commissioning;
• Ποιοι είναι οι μετρήσιμοι στόχοι του commissioning ;
• Γίνεται σωστά στο κύκλωμα της παραγωγής ενός έργου στη χώρα μας η εισαγωγή και η διαχείριση της πληροφορίας;
• Διαθέτει το κύκλωμα της παραγωγής ενός τεχνικού έργου κουλτούρα ποιότητας;
• Έχουν περιληφθεί στις διαδικασίες παραγωγής ενός έργου οι method statements και το risk management;
• Είναι δυνατόν ο ιδιοκτήτης να απαιτεί από το κατασκευαστή διαδικασίες commissioning όταν ο ίδιος δεν έχει καθορίσει τους στόχους και τους σκοπούς του; Περιμένει από τον κατασκευαστή να καθορίσει το όραμα του και τις προσδοκίες του;
• O Κατασκευαστής μπορεί να διαθέτει Commissioning manager όταν το Commissioning δεν έχει περιληφθεί στις απαιτήσεις του έργου ήδη από τη φάση της προμελέτης;
• Ποιος εν τέλει θα πρέπει να ενδιαφερθεί για να επιβάλλει σε κάποιο project διαδικασίες commissioning; Το κράτος , ο Μελετητής, ο κατασκευαστής, ο ιδιοκτήτης ή αυτός που θα το λειτουργήσει;
• Ποιος τελικά ενδιαφέρεται για το λειτουργικό κόστος των έργων;
• Το να μιλά κάποιος για Retro-commissioning (commissioning σε υφιστάμενα κτίρια) σήμερα στη χώρα μας ενέχει κίνδυνο αμφισβήτησης της διανοητικής κατάστασης του;
• Μήπως τα αυτοχρηματοδοτούμενα έργα (ΣΔΙΤ-παραχωρήσεις κλπ.) παρέχουν την ευκαιρία ώστε οι κατασκευαστές από μόνοι τους να χρησιμοποιήσουν διαδικασίες Commissioning;
• Είναι από μόνο του το commissioning πανάκεια που θεραπεύει κάθε νόσο και κάθε………..;
• Έχουμε καταλάβει ότι ένα κτίριο που εξυπηρετεί κάποιες λειτουργίες της κοινωνίας είναι από μόνο του ένα χρηματοπιστωτικό στοιχείο ζωτικής σημασίας για την επιτυχία της επιχείρησης που το χρησιμοποιεί;
• Μήπως ανάμεσα στο Δημόσιο και τον ιδιωτικό χώρο υπάρχει και η κοινωνία των πολιτών που μπορεί να επιβάλλει τη θέληση της για ένα καθαρότερο περιβάλλον;
• Είμαστε έτοιμοι στην Ελλάδα να δεχτούμε τη καινοτομία;
• Μήπως αν δεν μπουν έγκαιρα οι κανόνες για τις διαδικασίες λειτουργικής παραλαβής των συστημάτων στη χώρα μας κινδυνεύουμε από κάποιους κακούς;
• Μήπως εν κατακλείδι το νεοσύστατο Υπουργείο Πράσινης Ανάπτυξης θα έπρεπε να ασχοληθεί με το θέμα και να το συνδέσει με την επικείμενη ενεργοποίηση των ενεργειακών επιθεωρητών; (Commisssioning και Retrocommissioning)

Όπως θα διαπιστώσει ο κάθε καλόπιστος αναγνώστης, σχετικός ή μη, απαντώντας με ειλικρίνια στα ερωτήματα που προηγήθηκαν ο δρόμος για την εφαρμογή του Commissiong στην Ελλάδα είναι ακόμη μακρύς. Το κακό είναι ότι στην αρχή αυτού του δρόμου, που βρισκόμαστε τώρα, οι κίδυνοι εσωτερικοί και εξωτερικοί είναι πολλοί. Η πράσινη ανάπτυξη όμως δεν μπορεί να περιμένει.

Ακούει κανείς;

Όταν οι μαθητευόμενοι μάγοι εκπαιδεύονται χρησιμοποιώντας σαν πειραματόζωα αδύναμους πολίτες, τότε τους λαγούς δεν θα τους βγάλουν από τα καπέλα τους, αλλά θα γίνουν οι ίδιοι λαγοί και μάλιστα με κρεμμυδάκια στιφάδο.

Το Οδοιπορικό μιας Ψυχής.

Ένας περίπατος στο παρελθόν και το τώρα.

Η βραδιά στα μέσα Γενάρη στο παλιό λιμάνι των Χανίων ήταν πανέμορφη. Η πόλη με τα κτίρια να εκπέμπουν απαλές βενετσιάνικες οπτικές μελωδίες και γλυκείς χρωματισμούς, χωρίς την κακοπροαίρετη καταπιεστική συνεισφορά του ενεργοβόρου και συνάμα κιτς φωτισμού του καλοκαιριού, σου μετέδιδε τη σιωπηλή ηρεμία της. Κάτι λίγοι easy riders των πολύ λίγων κυβικών δεν στάθηκαν ικανοί να με απομακρύνουν από την έκσταση των στιγμών. Ούτε άλλωστε και οι φωνακλάδες αγγλόφωνοι μουσικοί ενός ροκ συγκροτήματος, που ξεφόρτωναν τον εξοπλισμό της δουλειάς τους στο διπλανό μπαρ.

Είχα τελειώσει τον εσπρέσο μου από ώρα και κάπνιζα το νιοστό τσιγάρο μου καθισμένος πρώτο τραπέζι πίστα στο λιμάνι. Υποψία καλοκαιριού στο μέσο του Χειμώνα. Είχα μόλις τελειώσει το διάβασμα της τελευταίας δουλειάς του αγαπημένου μου συγγραφέα Ορχάμ Παμούκ. Δυστυχώς παρά τις ονειρεμένες συνθήκες του περιβάλλοντος, το φως που εξέπεμπε ο πρόσφατα ανακαινισμένος παλιός φάρος του λιμανιού δεν με βοηθούσε και τόσο στην ανάγνωση. Χρησιμοποίησα το διστακτικό φως μιας λάμπας της καφετέριας. Ίσως να φταίει και η ηλικία μου.

Ο ήχος από την ξεχασμένη για χρόνια μελωδία του Aquarius που έφθανε στα αυτιά μου από τα ηχεία του μαγαζιού, μου θύμισε την αποτυχημένη μου προσπάθεια στησίματος ενός παράνομου ραδιοφωνικού σταθμού στα χρόνια της χούντας σε ένα άλλο όμορφο λιμάνι με τα μέτρα εκείνης της εποχής στο Βόλο. Το σταθμό τον ονομάσαμε Aquarius, αλλά ο βραχύς του βίος τ μας προκάλεσε και οδυνηρές συνέπειες. Τέλος πάντων εκείνη την εποχή ο κάθε ένας έκανε τον αγώνα του, όπως μπορούσε και όπως του το επέβαλλε η αισθητική του.

Η όμορφη ξανθιά με το ποδήλατο, που πέρασε δίπλα μου επέτεινε τις αναμνήσεις της παιδικής μου ηλικίας. Αναπολώ το χθες που έζησα σε μια πόλη, που δεν τη σεβάστηκαν, καθισμένος στο ιστορικό κέντρο μιας άλλης πόλης, που εκπέμπει σεβασμό για το παρελθόν της. Δυστυχώς οι άνθρωποι ζούνε τα όνειρα και ερμηνεύουν τη ζωή γιατί τα όνειρα μπορούν και τα επιλέγουν οι ίδιοι. Πως μπορεί αλήθεια να επιβιώνει ένας ποδηλάτης σε μια Ελληνική πόλη ακόμη και εδώ στα Χανιά λίγα μέτρα ποιο πέρα από τη παλιά πόλη; Γιατί ποτέ κανένας δεν σεβάστηκε στη πατρίδα μας τις πόλεις των πολιτών και το περιβάλλον; Και η ομορφιά της ξανθιάς ποδηλάτισσας θα παραμείνει αναλλοίωτη με το πέρασμα του χρόνου;

Για να ξεφύγω από τις σκέψεις, που με γέμιζαν με μελαγχολία, πήρα το βλέμμα μου από τη ξανθιά και το έστρεψα στο τραπέζι μου. Η απόδειξη των δύο και τριάντα ευρώ αναπαυόταν νωχελικά κάτω από το ποτήρι με το νερό. Σαν να με προκαλούσε και μου έβγαζε τη γλώσσα. Τι κοιτάζεις ρε μαλάκα τη ξανθιά, αφού τελικά θα ακούσεις τον υπουργό της οικονομίας σου και εμένα τελικά θα πάρεις μαζί σου φεύγοντας από εδώ!! Εγώ είμαι αυτή που θα καλλιεργήσω τη φορολογική σου συνείδηση και θα σε μετατρέψω σε συνειδητό πολίτη, ενώ η ξανθιά θα σε πλανέψει και για να την ικανοποιήσεις θα πρέπει να κλέβεις την εφορία.

Η παχιά γάτα που περιφερόταν κάτω από τα τραπέζια κουνούσε επιδοκιμαστικά την ουρά της συμφωνώντας με τα λεγόμενα της ισχνής απόδειξης. Το ίδιο και ο ντροπαλός σκύλος που με πλησίασε ζητώντας μου χάδια. Τα δύο όμως αυτά ζώα δεν βασανίζονταν από το δικό μου υπαρξιακό πρόβλημα εκείνης της στιγμής. Να πάρει κανείς την απόδειξη ή να μην την πάρει. Κοιτάζοντας στα διπλανά τραπέζια διαισθάνθηκα ότι και κάποιοι άλλοι εμφάνιζαν τα ίδια συμπτώματα υπαρξιακής αμφισβήτησης με μένα. Αλήθεια η αξία της λεμονάδας που έπινε ο καθώς πρέπει κυριούλης δύο τραπέζια μακριά από μένα, ήταν μεγαλύτερη από την αξία του εσπρέσο μου; Γιατί πρόσεξα το συνωμοτικό τρόπο με τον οποίο υφάρπαξε την απόδειξη από το τραπέζι και την έβαλε πονηρά στη τσέπη του.

Τα αγκαλιασμένα ζευγάρια που περνούσαν από μπροστά μου δεν αντιμετώπιζαν κανένα τέτοιο ηθικό δίλημμα σαν το δικό μου. Τις αποδείξεις της αγάπης τους δεν τις έκρυβαν και ούτε σκόπευαν να τις δηλώσουν στην Δημόσια Οικονομική Υπηρεσία. Τουλάχιστον μέχρι τα τώρα, από ότι ξέρω , η αγάπη δεν φορολογείται, εκτός και αν είμαι τόσο πολύ απληροφόρητος ή έχω χάσει συνέχειες μετά το καταιγισμό των οικονομικών ήξεων-αφίξεων.

Οι μαύροι αμερικανοί της βάσης της Σούδας που πέρασαν από μπροστά μου ήταν οι μόνοι τουρίστες που συνάντησα Γενάρη μήνα στη πόλη. Οι επιρροές από τη μπύρα που προφανώς είχαν καταναλώσει λίγο ποιο πριν είχαν αφήσει έντονα σημάδια στη συμπεριφορά και το περπάτημα τους. Οι κοσμοκράτορες διασκεδάζουν, αλλά και αυτοί τουλάχιστον δεν ζουν κάτω από το άγχος των αποδείξεων. Η παρέα που ακολουθούσε με το εντατικό αθλητικό περπάτημα με ανάγκασε να χαμογελάσω. Η κακεντρεχής σκέψη, που με διαπέρασε με έκανε να ξεχάσω τον φορορουφιανισμό που προσπαθούν να επιβάλλουν οι μαθητευόμενοι μάγοι της οικονομίας μας και μετέτρεψε το χαμόγελο σε γέλιο. Η παραλιακή οδός είχε μετατραπεί σε λεωφόρο των μπαϊπας. Πόσα λεφτά είχαν διαθέσει στους γιατρούς τους χωρίς να πάρουν απόδειξη; Ή μήπως τώρα τρέχαν για να τους τις ζητήσουν;

Η lounge μουσική που ακούγονταν στη καφετέρια άρχισε να με χαλαρώνει. Οι αμαρτωλές σκέψεις άρχιζαν να με εγκαταλείπουν. Η σοσιαλιστική παιδεία, που απέκτησα μετά από τόσους αγώνες, κυριαρχεί τις αισθήσεις μου. Η τάξη αποκαθίσταται. Η ακοή είναι ο πρώτος υπηρέτης της γνώσης, είχε πει κάποτε ο Θωμάς ο Ακυινάτης. Η κοινωνική μου ευθύνη αποκαθίσταται στα πλαίσια ενός υγιούς συμπονετικού συντηρητισμού. Ω κύριε, πως ήταν δυνατόν να αμφισβητήσω έστω σιωπηλά και από μέσα μου την αυθεντικότητα των σκέψεων και των προθέσεων σου!! Μετανιώνω οικτρά για αυτό και γονυπετής σου ζητάω συγνώμη. Τι μπορεί να πάθει ο άδολος και αδαής πολίτης επηρεασμένος από τη μαγεία και το κάλος μιας γειτονιάς; Ξεκινά από το όνειρο που βλέπει ζωντανό μπροστά του, αλλά στη πορεία τον εκτρέπουν οι ονειροπολήσεις του.

Για να αποφύγω τη πίεση των εμμονών μου σηκώθηκα για ένα αγχολυτικό περίπατο στη παλιά πόλη. Είναι μια συνήθεια που τη κουβαλώ πάντα μαζί μου, όταν επισκέπτομαι τα Χανιά, αφού σχεδόν πάντα η ομορφιά ετούτου εδώ του τόπου μου γεννά σκέψεις και προβληματισμούς που με πληγώνουν. Μου θυμίζουν πως θα έπρεπε να ήταν το ωραίο, πως θα έπρεπε να λειτουργεί η κοινότητα, πως θα έπρεπε να λειτουργεί η πολυπολιτισμικότητα. Αυτή τη τελευταία συνάντησα στη βόλτα μου περιδιαβαίνοντας τα σοκκάκια της παλιάς πόλης. Τη πολυπολιτισμικότητα του πατριώτη μου Ρήγα Φεραίου, τη πολυπολιτισμικότητα των ανθρώπων του μόχθου, τη πολυπολιτισμικότητα των ανθρώπων της ξεγνοιασιάς και της διασκέδασης. Το Ιδαίον Άντρο του δωδεκάθεου μαζί με τα κινέζικα φανάρια του Βούδα. Την Ορθόδοξη Μητρόπολη απέναντι από τη Καθολική. Στην ίδια νοητή ευθεία η Συναγωγή και ο μιναρές από το παλιό τούρκικο τζαμί. Συνάντησα στα στενά της το Άγιο Όρος και τα συσσίτια μιας παλιάς Χριστιανικής αδελφότητας.

Το «μουσείο της αθωότητας» του Ορχάμ Παμούκ που διάβαζα νωρίτερα ή ο ύμνος της συνύπαρξης της τουρκοκρητικιάς Σαμπά Αλτίνσαϊ με το «Κρήτη μου»; Στην οδό Καναβάρω όμως δεν συνάντησα τουρκοκρητικούς, αλλά Πακιστανούς και Αιγύπτιους να επιστρέφουν από το σκληρό μεροκάματο. Συνάντησα τα χαμάμ χωρίς νερό, και τη συναγωγή να φλέγεται. Συνάντησα τους προστάτες των μεταναστών να διεκδικούν δικαιώματα και Ελληναράδες με μουστάκια να μιλάνε για υποχρεώσεις. Η εξωτερική ομορφιά κρύβει με επιμέλεια την αξία του εσωτερικού κόσμου και μπορεί να σε ξεγελάσει. Πέραν των ιδεολογιών, των θρησκειών και των ιδεοληψιών υπάρχει και ο άνθρωπος- πολίτης. Αυτόν ποιός πατερούλης ποια αυθεντία (auctoritas) θα τον σώσει;

Προσπάθησα να αποφύγω τη τύχη που μου επιφύλασσε το πεπρωμένο μου. Αλλά όπως λένε οι ειδικοί «το πεπρωμένον φυγείν αδύνατον» Ο χαλαρός περίπατος, το οδοιπορικό της ψυχής μου, με οδήγησε έξω από το ιστορικό κέντρο της πόλης. Και εκεί συνάντησα μια άλλη πόλη, αυτή που συνήθισα να βλέπω παντού στην Ελλάδα. Την Ελλάδα της μιζέριας και της κακομοιριάς, την Ελλάδα της ανήθικης αισθητικής της αντιπαροχής και του ξεπλύματος. Την Ελλάδα των Αλβανών οικοδόμων και των Βούλγαρων αγροτών. Θυμήθηκα εκείνο το Δήμαρχο, που όπως έλεγαν τα κανάλια της τηλεόρασης πρόσφατα, την ώρα της λήψης των αποφάσεων στο Δημοτικό Συμβούλιο αυτός συνευρίσκονταν μετά πεταχτούλας δημοτικής συμβούλου στα υπόγεια του Δημαρχείου του, εκεί που φυλάσσονταν τα αρχεία του Δήμου. Βιασμός σαρκικός; Ποιος ξέρει; Βιασμός όμως των πολιτών και της ψυχής τους σίγουρα.